Terekenin Tespiti ve Korunması Davası

Tereke Nedir?

Tereke, ölen veya gaipliğine karar verilen kişinin aktif ve pasif malvarlığı bütününü ifade eden bir kavramdır. Mirasbırakanın ölüm anındaki, adına kayıtlı taşınır ve taşınmaz malları, yatırımları ve banka hesaplarındaki tüm değerler aktif malvarlığını oluşturur. Pasif malvarlığı ise murisin borçlarını ifade eder.

Yasal ve atanmış tüm mirasçılar, tereke üzerinde elbirliği ile mülkiyet sahibi olurlar. Bunun sonucu olarak da, tereke ile ilgili yasal işlemleri ancak birlikte hareket ederek yapabilirler. Mirasçıların, kendi miras payları oranında dahi olsa, tereke malları üzerinde tek başına işlem yapma yetkisi bulunmaz. Bunun için ya miras paylaşımının gerçekleşmiş olması, ya da iştirak halindeki mülkiyetin müşterek mülkiyete çevrilmiş olması gerekir.

Terekeye Temsilci Atanması

Tereke, aynı şirketler gibi, mirasçılardan ayrı bir tüzel kişiliğe sahiptir. Mirasçıların, tereke konusunda ortak hareket edemediği durumlarda, terekeye temsilci atanması yoluna gidilir. Mirasçılardan her biri, görevli ve yetkili mahkemeden, terekeye temsilci atanmasını isteyebilir. Mahkeme yapacağı araştırma sonucunda, tereke mallarını yönetmek, gerekli hukuki işlemleri yapmak ve terekenin taraf olduğu davaları temsil etmek üzere terekeye bir veya birden fazla temsilci atayabilir. Terekeye temsilci atanması halinde, temsilcinin görevlendirildiği işlemler için, mirasçıların terekeyi temsil yetkisi ortadan kalkar; bu yetki temsilciye geçer.

Terekenin Tespiti Davası

Mirasçılar, mirasbırakanın sahip olduğu tüm malvarlığı değerlerini bilemeyebilirler. Bu durumda, mirasçılardan her biri, terekenin tespiti davası açabilir. Terekenin tespiti davasında mahkeme, mirasbırakanın ölüm veya gaiplik anındaki malvarlığı değerlerini ve borçlarını tespit eder. Tespit kararı sonrasında yasal ve atanmış mirasçılar, kendi aralarında yapacakları miras taksim sözleşmesi ile mirası paylaşabilecekleri gibi, miras ortaklığının giderilmesi davası da açabilirler.

Terekenin Korunmasına İlişkin Tedbir Kararları

Medeni Kanun, terekenin tespiti dışında sulh hukuk hakimliğine, terekenin korunması ve paylaştırılması için gerekli tedbirleri alma görevi yüklemiştir. Sulh hakimi, kanunda sayılan bu tedbirleri mirasçılardan birisinin başvurusu üzerine alabileceği gibi, başvuru olmaksızın, kendiliğinden de alabilir.

Medeni Kanun m. 589 – Mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi, istem üzerine veya re’sen tereke mallarının korunması ve hak sahiplerine geçmesini sağlamak üzere gerekli olan bütün önlemleri alır.

Bu önlemler, özellikle kanunda belirtilen hâllerde terekede bulunan mal ve hakların yazımına, terekenin mühürlenmesine, terekenin resmen yönetilmesine ve vasiyetnamelerin açılmasına ilişkindir.

Vasiyetnamenin Açılması

Mirasbırakan, sağlığında bir vasiyetname hazırlamışsa, mirasçılardan her biri vasiyetnamenin açılması için Sulh Hukuk Hakimliği’ne başvurabilir. Herhangi bir başvuru olmasa da, ölenin nüfus kaydına vasiyetname şerhi düşülmüş olması gibi hallerde, Sulh Hukuk Hakimliği kendiliğinden harekete geçerek, vasiyetnamenin açılması işlemlerini yapar. Bunun için yasal ve atanmış tüm mirasçıları çağırarak, katılan tüm mirasçılar huzurunda vasiyetnameyi okur.

İlginizi Çekebilir: Vasiyetnameye İtiraz

Tereke Malları İçin Defter Tutulması

Mirasçılardan her biri, murisin ölüm tarihinden itibaren bir ay içerisinde tereke malları için defter tutulmasını isteyebilir. Tereke malları için defter tutulması, terekedeki malların ve bu mallarla ilgili yapılan işlemlerin kayıt altına alınmasını ifade eder. Aşağıdaki hallerde, sulh hakimliği, talep olmasa da defter tutulmasına karar verir:

• Mirasçılar arasında vesayet altında bulunan veya vesayet altına alınması gereken kişinin olması,
• Mirasçılardan birisinin uzun süredir bulunamıyor olması ve temsilcisinin de bulunmaması

Terekenin Mühürlenmesi

Terekedeki mallardan gerekli görülenlerin mühürlenmesine karar verilebilir. Mühürlenmeyen mallarla ilgili de gerekli görülen tedbirler alınır. Sulh Hakimliği, mühürleme kararı verirken, mirasbırakan ile birlikte oturanların ihtiyaçları dikkate alınır. Bu kişilerin ihtiyaçları için gerekli eşyalar kayıt altına alınarak, kendilerine yediemin (güvenilir kişi) sıfatıyla emanet edilir. Mühürlenecek taşınmazların, mirasbırakan ile birlikte oturan kişilerin yaşamları için kullanılması gereken kısımları, mühürleme dışında bırakılır.

Terekenin Resmen Yönetilmesi

Sulh Hakimi, aşağıdaki hallerde terekenin resmen yönetilmesine karar verir:

1. Mirasçılardan birinin uzun süreden beri bulunamaması ve temsilci de bırakmaması hâlinde menfaati gerektiriyorsa,

2. Mirasta hak sahibi olduğunu ileri sürenlerden hiçbiri mirasçılık sıfatını yeterince ispatlayamazsa veya bir mirasçı bulunup bulunmadığı şüpheli olursa,

3. Mirasçıların tamamı bilinmiyorsa,

4. Kanunda özel olarak öngörülmüşse terekenin resmen yönetimine karar verilir.

Bu durumda, mahkeme terekenin resmen yönetimi için uygun kişi veya kişileri görevlendirir. Mirasbırakan, vasiyetname görevlisi atamış ise, önemli bir engel bulunmadıkça, terekenin yönetimi yetkisi bu kişiye verilir.

Tereke Tespiti ve Korunmasında Yetkili ve Görevli Mahkeme

Medeni Kanun düzenlemesi uyarınca, terekenin tespiti ve korunmasına ilişkin davalarda Sulh Hukuk Hakimliği görevlidir. Bu davalarda yetkili mahkeme ise ölenin veya gaipliğine karar verilen kişinin son yerleşim yeri mahkemeleridir.

Mersin miras avukatı olarak hizmet veren avukatlık ofisimize terekenin tespiti, miras paylaşımı, izaleyi şuyu, tenkis ve iade ile muris muvazaası nedeniyle tapu iptal davaları gibi, miras hukuku davaları konusunda hukuki destek için ulaşabilirsiniz.