Boşanma Davalarında Maddi ve Manevi Tazminat İsteme Süresi

Boşanma davasında, karşı taraftan daha ağır kusuru bulunmayan eş, diğer eşten maddi ve manevi tazminat isteyebilir. Bu konu TMK 174. maddesinde düzenlenmiştir. Maddi ve manevi tazminat, boşanma davası içerisinde istenebileceği gibi, ayrı bir davayla da istenebilir. Bu davanın boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içerisinde açılması gerekir. Aksi halde, boşanma nedeniyle maddi ve manevi tazminat isteme hakkı düşer. Boşanma davasında tazminat haklarından vazgeçen eşin, daha sonra bu konuda dava açma hakkı bulunmaz.

Boşanma nedeniyle maddi ve manevi tazminat talebindeki genel kural, yukarıda açıkladığımız şekildedir. Peki boşanma davası içerisinde maddi ve manevi tazminat, hangi süre içerisinde veya ne zamana kadar istenebilir? Bu sorunun cevabı, TMK 174. madde düzenlemesindeki tazminat talebinin, boşanmanın eki niteliğinde olması ve HMK hükümlerindeki süre sınırlaması çerçevesinde ele alınmadır. Bu yazıda incelenecek konu; boşanma davası içerisinde tazminat talebinin ne zamana kadar yapılabileceğidir.

Dilekçeler Aşamasında Tazminat İstenmesi

HMK hükümlerine göre, dilekçeler teatisi tamamlandıktan sonra, iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağı gündeme gelir. Yani, tarafların, tüm iddia ve itirazlarını, dilekçeler aşamasında ileri sürmesi gerekir. Bu nedenle, boşanma ile birlikte tazminat talebi; dava dilekçesi, cevap dilekçesi, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçelerinde ileri sürülebilir.

Boşanma Davasının Her Aşamasında İleri Sürülebilmesi

Maddi ve manevi tazminat taleplerinin, boşanmanın fer’i niteliğinde olduğu ilkesi, geçmişten bu yana Yargıtay kararlarında vurgulanmaktadır. Bu nitelik, taleplerin boşanma davası devam ettiği sürece ileri sürülebilmesine olanak tanır. Bu taleplerin harca tabi olmaması ve ayrı bir dava açılmasını gerektirmemesi de bu esnekliğin bir sonucudur.

Türk Medeni Kanununun 174/1. maddesinde yer alan maddi tazminat talebi, boşanmanın eki niteliğinde olup, boşanma hükmünün kesinleşmesine kadar yargılamanın her aşamasında istenebilir.

(Yargıtay 2. Hukuk Dairesi (2013/9014 E., 2013/22492 K.) 

Boşanmanın fer’i (eki) niteliğinde olan maddi ve manevi tazminat istemlerinin hüküm verilinceye kadar istenmesi mümkündür.”

(Yargıtay 2. Hukuk Dairesi (2010/10419 E., 2011/11087 K.) 

6100 sayılı HMK’nın yürürlüğe girmesi öncesinde genel yaklaşım bu şekilde idi. HMK’nın yürürlüğe girmesi sonrasında ise, tazminat taleplerinin süresi, bu kanun hükümlerine göre bazı sınırlamalara tabi tutulmaya başlandı.

HMK’ya Göre Tazminat Talep Zamanı

HMK’da yer alan iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağı, boşanmanın fer’ilerine ilişkin taleplerin zamanlaması konusunda farklı yorumlara yol açmıştır. Yargıtay özel daireleri bir kısım kararında, boşanma davalarında tazminat taleplerinin, iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağının istinası olduğu vurgulanırken, başka bazı kararlarda ise dilekçeler aşamasından sonra tazminat taleplerinin ancak ıslah yoluyla ileri sürülebileceği söylenmiştir. HGK 2021/582 E 2023/75 K sy kararındaki açıklamalar da, HMK’ya göre boşanma davalarında, dilekçeler aşamasından sonra ileri sürülen tazminat taleplerinin, iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağına tabi olduğuna işaret etmektedir.

Dava; boşanma ve boşanmadan kaynaklı maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir. Özel Dairenin bozma ilâmı ile yargılamanın dilekçelerin karşılıklı verilmesi aşamasına kadar geri çekildiği anlaşılan eldeki uyuşmazlıkta, davacının dava dilekçesinde boşanmanın eki niteliğinde olan maddi-manevi tazminat talep etmemesi nedeniyle mahkemece verilen ilk kararda sadece boşanma yönünden davanın kabulüne karar verildiği ve tazminatlar yönünden hüküm kurulmadığı, taraf teşkili sağlanmadan yapılan yargılama sonucu verilen karar bozulup, dava dilekçeler aşamasına kadar geri çekildiğinde ise davacı tarafça o tarihte yürürlükte bulunan HMK’nın 141/1. maddesi uyarınca bozma kararından sonra iddia ve savunmanın genişletilip değiştirilmesi yasağına takılmadan, iddiasını genişletip boşanmanın fer’î niteliğindeki maddi-manevi tazminat talebinde bulunmasında usule aykırılık bulunmadığı, dolayısıyla bu talepler bakımından bozma sonrası yapılan yargılama sonucunda verilen kararda boşanma ve davacı tarafından yasal süresi içerisinde usule uygun şekilde ileri sürülen maddi-manevi tazminat talepleri hakkında bir karar verilmesinin zorunluluk olduğu, hal böyle olunca bozma öncesi yargılamada zaten talep etmemiş olduğu tazminatlar yönünden davacının kararı temyiz etmemesi nedeniyle “tazminatlar yönünden davalı yararına” usuli kazanılmış hak oluşacağından bahsedilemeyeceği tartışmasızdır. Hâl böyle olunca; yerel mahkemece davacı eş yararına maddi-manevi tazminat ödenmesine yönelik verilen direnme kararı yerindedir.

(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2021/582 E., 2023/75 K.)

Yargıtay kararlarında da hakim olmaya başlayan bu görüşe göre; boşanma davası içerisinde tazminat taleplerinin dilekçeler aşamasında ileri sürülmesi genel kuraldır. Bu aşamadan sonra bu talepler ancak, ya ıslah yoluyla ya da karşı tarafın muvafakatiyle ileri sürülebilir.

İlginizi Çekebilir: Anlaşmalı Boşanma Sonrası Ortaya Çıkan Olaylarla İlgili Tazminat

Sonuç

Boşanma davasında tarafların tazminat talep etme hakkı, boşanma hükmü kesinleşinceye kadar devam eder. Bu imkan, tazminat taleplerinin boşanmanın fer’i (eki) niteliğinde olmasından kaynaklanır.

Ancak 6100 sayılı HMK’nın yürürlüğe girmesiyle, dilekçelerin teatisi aşaması tamamlandıktan sonra bu talebin ancak ıslah veya karşı tarafın rızasıyla ileri sürülebileceği yönündeki içtihatlar artmıştır. Bu içtihatalra göre, davanın her aşamasında tazminat talep etme hakkı, HMK’nın getirdiği usuli sınırlamalara tabidir.

Mersin boşanma avukatı olarak hizmet veren avukatlık ofisimize, anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davaları, velayet, mal paylaşımı, evlat edinme gibi aile hukuku davalarında destek için ulaşabilirsiniz.

Avukatlık büromuzun uzman faaliyet alanlarına buradan ulaşabilirsiniz.