Yurtdışında Boşanma Sonrası Türkiye’de Tanıma

Yurtdışında boşanma sonrası, boşanma kararı Türkiye’de kendiliğinden geçerli hale gelmez. Yurtdışında boşanmış olan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları, Türkiye nüfus kayıtlarında halen evli olarak görünürler. Türkiye’deki nüfus kaydına yurtdışı boşanma kararının işlenmesi için, yabancı boşanma kararının tanıma ve tenfizi gereklidir.

Yabancı ülke mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi ile ilgili genel kurallar, yurt dışı boşanma kararları için de geçerlidir. (bkz. Yabancı Ülke Mahkeme Kararlarının Tanınması ve Tenfizi)

Yabancı ülke boşanma kararının Türkiye’de tanınması ve tenfizi için;

• Yurtdışında verilmiş boşanma kararının kesinleşmiş olması,
• Yurtdışında verilmiş boşanma kararının apostille şerhini içermesi
• Yurtdışında verilmiş olan boşanma ve velayete ilişkin kararın içeriğinin Türkiye kamu düzenine aykırı olmaması gerekir.

Yurtdışı Boşanma İle Birlikte Verilen Ortak Velayet Kararları

Yakın zamana kadar, yurtdışında verilen ortak velayet kararlarının Türkiye’de tanınması mümkün olmuyordu. Yabancı mahkeme kararının boşanmaya ilişkin hükmü tanınırken, ortak velayete ilişkin kısmın tenfizi talebi reddediliyordu. Bunun gerekçesi ise Türkiye kanunlarında ortak velayete düzenlemesinin bulunmaması idi.

Ancak, “Türkiye’nin 14 Mart 1985 tarihinde imzaladığı uluslararası sözleşme protokolünün onaylanması, 6684 sy kanunla uygun bulunmuştur. Bu kanunun 25 Mart 2016 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanması, Türkiye hukuku açısından da ortak velayet yolunu açmıştır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi de, Türkiye’de ortak velayetin mümkün olduğuna dair ilk kararını vermiştir.  Türkiye’de ortak velayete ilişkin Yargıtay kararının tam metni için bkz. Velayet Davaları ve Türkiye’de Ortak Velayet

Yurtdışı Boşanma Kararlarının Nüfus Müdürlüğü veya Konsolosluklarca Dava Olmadan Tanınması

29.04.2017 tarih ve 690 sy KHK ile yurtdışında verilen boşanma kararlarının dava açmaya gerek kalmadan tanınmasına olanak verilmiştir. Söz konusu kanun hükmünde kararnamenin 4. maddesi ile  5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununa 27/A maddesi eklenmiştir.

Yabancı ülke adli veya idari makamlarınca verilen boşanma kararlarının nüfus kütüğüne tescili

(1) Yabancı ülke adlî veya idarî makamlarınca boşanmaya, evliliğin butlanına, iptaline veya mevcut olup olmadığının tespitine ilişkin olarak verilen kararlar; bizzat veya vekilleri aracılığıyla tarafların birlikte veya taraflardan birinin ölmüş ya da yabancı olması halinde Türk vatandaşı olan diğer taraf veya vekilinin tek başına başvurması, verildiği devlet kanunlarına göre konusunda yetkili adlî veya idarî makam tarafından verilmiş ve usulen kesinleşmiş olması ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması şartlarıyla nüfus kütüğüne tescil edilir.

(2) Nüfus kütüğüne yapılacak tescil işlemleri, yurt dışında kararın verildiği ülkedeki dış temsilcilikler, yurt içinde ise Bakanlık tarafından belirlenen nüfus müdürlükleri tarafından yapılır.

(3) Bu maddede sayılan şartlar yerine getirilmediği gerekçesiyle tescil talebi reddedilen kararların Türkiye’de tanınması, 27/11/2007 tarihli ve 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun uyarınca yapılır.”

(Nüfus Hizmetleri Kanunu Madde 27/A )

Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A Düzenlemesine Göre;

yabancı ülke mahkemeleri veya idari makamları tarafından verilmiş boşanma, evliliğin butlanı veya iptali kararları, tarafların her ikisinin kendileri veya vekilleri vasıtasıyla birlikte başvurmaları durumunda karar Türkiye’de nüfus kütüğüne tescil edilir. 25.03.2020 tarihinde maddeye eklenen düzenleme ile; taraflardan birisinin ölmüş veya yabancı olması halinde, Türk vatandaşı olan tarafın bizzat veya vekil aracılığı başvurması tescil için yeterli görülmüştür. Bu durumda birlikte başvuru koşulu aranmaz.

Tescil işleminin yapılabilmesi için ayrıca kararın kesinleşmiş olması ve Türkiye kamu düzenine aykırı bulunmaması gerekmektedir.

İlginizi Çekebilir : Yabancı Ülkede Boşanma Davası Sürerken Türkiye’de Boşanma

Türk vatandaşları için birlikte başvuru mümkün olmaz veya  kararın kamu düzenine aykırılık taşıdığı değerlendirilip başvuru reddedilirse,  tanıma ve tenfiz işlemi  MÖHUK hükümlerine göre dava yolu yapılabilir.

Düzenleme; boşanma, butlan veya iptal kararları ile sınırlıdır.  Velayet, nafaka veya boşanmanın feri niteliğindeki tazminat kararlarının icrası için Türkiye’de tenfiz davası açmak gerekir.

Yurtdışı boşanma kararının, dava olmadan tanınması hakkında ayrıntılı bilgi için bkz. Yurtdışı Boşanma Kararının Konsolosluk veya Nüfus Müdürlüğü’nde Tanınması

Yurtdışı İdari Makamları Tarafından Verilen Boşanma Kararı Tanıma Tenfiz Davası Yoluyla Tanınır mı?

Nüfus Hizmetleri Kanunu 27/A maddesine göre, yurtdışı boşanma kararlarının nüfusa tescil şartlarını yukarıda açıkladık. Bu şartlar sağlanamıyorsa, boşanma kararı, yurtdışında mahkemeler tarafından verilmişse, tanıma tenfiz davası yoluyla nüfusa tescil sağlanabilir.

Peki yabancı ülke idari makamlarca verilen boşanma kararının tanıma tenfiz davası yoluyla nüfusa tescili mümkün olur mu?

Bu sorunun yanıtı olumsuzdur. Yurtdışı idari makamları tarafından verilen boşanma kararı, Nüfus Hizmetleri Kanunu 27/A maddesi düzenlemesine göre nüfusa tescil edilebilirken, bu kararların MÖHUK hükümleri uyarınca tanıma tenfiz davasına konu edilmesi mümkün değildir. Tanıma tenfiz davası, Milletlerarası Özel Hukuk Ve Usul Hukuku Hakkında Kanunu’nda düzenlenmiştir. İlgili kanunda, yabancı idari makamlar tarafından verilen kararların tanınmasına ilişkin herhangi bir düzenleme ise bulunmamaktadır. Bu nedenle, yurtdışı idari makamlarınca verilen boşanma kararının tanıma ve tenfizi talepleri mahkemelerce reddedilmektedir.

Bölge Adliye Mahkemesi’nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; 5718 Sayılı Milletler Arası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkındaki Kanun gereği yabancı mahkemelerin hukuk davalarına ilişkin olarak verdiği ve o devlet kanunlarına göre kesinleşmiş ilamların Türkiye’de icra edilebilmesinin Türk Mahkemelerince tanıma ve tenfizine bağlı olduğu, kanun gereği yabancı mahkeme dışındaki idari makamların işlem ve kararlarının Türkiye’de tanınması ve tenfizinin mümkün olmadığı, bu itibarla Daminarka idari makamlarınca verilen kararın tanıma ve tenfizinin mümkün olmadığı gerekçesi ile davalının istinaf isteminin kabulü ile, kararın kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir…

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 Sayılı Kanun’un 370. maddesinin birinci fıkrası
uyarınca ONANMASINA…

(Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2023/4901 E, 2023/6077 K, 07.12.2023 T)

*Apostille Şerhi:

Apostille Şerhi, Lahey Sözleşmesi uyarınca, bir belgenin, taraf ülke resmi makamları tarafından düzenlenmiş olduğunu gösteren tasdik işlemidir.

Bu şerh, resmi belgenin düzenlendiği ülke tarafından verilir. Tasdik edilmek istenen resmi belgeye, yetkili makam tarafından bir damga vurulması veya etiket yapıştırılmasından ibarettir.

Apostille şerhi ve şerhin nereden, nasıl alınacağı hakkında ayrıntılı bilgi için bkz. Apostille Şerhi Nedir? Nereden ve Nasıl Alınır?

Türkiye’de Süren Boşanma Davası Varken Yabancı Mahkeme Kararıyla Boşanma

Eşler, eş zamanlı olarak farklı ülkelerde boşanma davası açabilirler. Türk hukuku bakımından, Türkiye’de tanınmış bir yurtdışı boşanma kararı olmadıkça, nüfus kayıtlarında evli görünen eşlerden birisinin diğerine karşı boşanma davası açması önünde bir engel yoktur.

Peki eşler arasında hem Türkiye, hem de yurtdışında açılmış boşanma davaları varsa hangisi geçerli olur?

Yurtdışında verilen mahkeme kararlarının Türkiye’de geçerli olabilmesi MÖHUK hükümleri uyarınca bu kararların tenfizine bağlıdır. Boşanma kararının nüfusa işlenmesi konusunda Nüfus Hizmetleri Kanunu’nda özel bir düzenleme yapılmıştır. Bu düzenlemeye göre konsolosluk veya nüfus müdürlüklerince yapılan boşanmanın tescili işlemleri de tanıma hükmündedir. Farklı ülkelerde sürmekte olan boşanma davalarının, birbirine doğrudan etkisi olmaz. Ancak davalardan birisi sonuçlanıp kesinleştiğinde, diğer ülkede sürmekte olan boşanma davasına etki edebilir. Örneğin, yurtdışında verilen boşanma kararının kesinleşmesi sırasında, eşler arasında Türkiye’de sürmekte olan bir boşanma davası var ise, yurtdışı boşanma kararı bu davaya doğrudan etki etmeyecektir. Ancak yurtdışı boşanma kararının tanınması ve tenfizi için hukuki başvuru yapılmışsa (nüfusa tescil veya tanıma tenfiz davasının açılması gibi), başvuru veya davanın sonucu, Türkiye’deki boşanma davasında bekletici mesele yapılır.

Davalı erkek vekili, yargılama sırasında, davalı erkek ile davacı kadının Avustralya Federal Aile Mahkemesince boşanmalarına karar verildiğini ve kararın kesinleştiğini bildirmiş, temyiz dilekçesinde de bu kararın tanınması için dava açtıklarını Kayseri 8.Aile Mahkemesi’nin 2023/160 Esas sayılı dosya ile yargılamanın devam ettiğini belirtmiştir. Yabancı mahkemece verilen boşanma kararının tanınması halinde, bu ilamın kesin hüküm etkisi, yabancı mahkeme kararının kesinleştiği andan itibaren hüküm ve sonuç doğuracak, dolayısıyla taraflar yabancı mahkeme kararının kesinleştiği tarihte boşanmış olacaklardır. Öyleyse, tarafların boşanmalarına ilişkin hüküm verilebilmesi, tanıma davasının sonucuna bağlıdır. Yabancı mahkemece verilen boşanma kararının tanınması eldeki davanın sonucunu etkileyecek niteliktedir. Bu bakımdan tanımaya ilişkin davanın bu dava bakımından bekletici sorun (6100 Sayılı Kanun madde 165/1) yapılarak sonucuna kadar yargılamanın bekletilmesi ve hasıl olacak neticesine göre karar verilmek üzere hükmün bozulması gerekmiştir.

(Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2023/5203 E, 2024/2972 K, 29.4.2024 T)

1.Davacı kadın tarafından evlilik birliğinin sarsılması nedeniyle 23.09.2020 tarihinde açılan iş bu boşanma davasının yargılaması devam ederken tarafların, Zeeland – West – Brabant Hukuk Mahkemesi Aile ve Çocuk Mahkemesi’nin 03.07.2020 karar tarihli ve 23.04.2021 kesinleşme tarihli C.2 368004, FA RK 20-305 Sayılı kararıyla anlaşmalı olarak boşandıkları, davada kusur belirlemesinin yapılmadığı, bu kararın da 25.10.2022 tarihinde kesinleşen Merzifon 2. Asliye Hukuk (Aile) Mahkemesi’nin 07.04.2022 tarih ve 2022/18 Esas, 2022/123 Karar sayılı ilamı ile tanıma ve tenfizine karar verildiği anlaşılmaktadır.

2.Tarafların boşanma ve fer’ileri yönünden anlaşmak suretiyle yabancı mahkemede anlaşmalı olarak boşanmaları nedeniyle tarafların bu kararın kesinleşmesinden önce açılmış olan boşanma davalarında birbirlerine kusur izafeleri mümkün olmadığı gibi artık haklılık araştırması (6100 Sayılı Kanun madde 331) da yapılamaz. Bu halde, Mahkemece davacı kadının dava tarihi itibari ile boşanma davası açmakta haklı olduğu değerlendirmesi yapılarak davacı kadın yararına yargılama gideri ve vekâlet ücretine hükmedilmesi doğru olmayıp, bozmayı gerektirmiştir.

(Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2023/6825E, 2024/4010 K, 29.5.2024 T)

Yabancı ülke mahkeme kararının tenfizine karar verilip bu karar kesinleştiğinde, Türkiye’de açılan boşanma davası konusuz kaldığından reddedilir. Bu durumda yurtdışı boşanma kararı, yurtdışındaki kesinleşme tarihinden itibaren Türkiye’de de geçerli olur.

Türkiye’de Tanıma İşlemleri Avukat Bilgileri

Avukatlık ofisimiz, yurtdışında boşanma sonrasında tanıma ve nüfusa tescil işlemleri konusunda hukuki destek sunmaktadır. Boşanma kararının dava olmadan nüfusa tescili veya tanıma tenfiz davasında Türkiye’de avukat desteği için iletişime geçebilirsiniz.

Türkiye’de tanıma tenfiz avukatı, yurtdışında boşanma, uluslar arası velayet, çocuk kaçırma, mutat mesken değişikliği ve Lahey Sözleşmesi uyarınca çocuk iadesi davaları gibi uluslar arası hukuk konusunda ayrıntılı açıklama için bkz. Uluslararası Hukuk Davaları

Uluslar arası hukuk davaları, aile hukuku, bilişim hukuku, sağlık hukuku, gayrı menkul hukuku, iş hukuku davaları ve tüm avukatlık çalışma alanlarımıza buradan ulaşabilirsiniz: Avukat Çalışma Alanları