Yabancı Ülkede Boşanma Davası Sürerken Türkiye’de Boşanma

Yabancı ülkede açılmış bir boşanma davası sürerken, Türkiye’de yeni bir boşanma davası açılması mümkün mü? Yurtdışında verilen boşanma kararı mevcutken, Türkiye’de tekrar boşanma davası açılabilir mi?

Uluslararası evlilik ve boşanmaların artması ile birlikte bu tür hukuki sorunlar artmıştır. Yazımızda bu soruların cevapları incelenecektir.

Yurtdışında Süren Bir Boşanma Davası Bulunması

Eşlerden birinin veya her ikisinin yabancı uyruklu olması durumunda, Türkiye’de boşanma davası açılması mümkündür. Bunun şartları Yabancıların Türkiye’de Boşanma Dava ve İşlemleri başlıklı yazımızda incelenmiştir.

Usul hukukuna göre, Türkiye’de boşanma davası sürerken, aynı nedenlere dayalı olarak yeni bir boşanma davası açılamaz. Ancak, ilk dava sürerken veya reddinden sonra bazı hallerde ikinci defa boşanma davası açılabilir. Bu şartların yokluğunda açılan ikinci boşanma davası, derdestlik (aynı konuda süren dava) nedeniyle usulden reddedilir. Ancak yabancı ülkede açılmış bir boşanma davasının varlığı, derdestlik engeline takılmaz. Yani, eşler arasında yabancı ülkede süren bir boşanma davası mevcutken, Türkiye’de ayrı bir boşanma davası açılabilir. Çünkü, Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) hükümlerine göre, yabancı ülkede verilmiş bir mahkeme kararının Türkiye’de geçerli olabilmesi, ancak bu kararının tenfizi ile mümkündür. Yine yabancı ülke mahkeme kararı, ancak Türkiye’de tanınırsa, kesin delil niteliği kazanır.

Bu durumda, her iki ülkedeki boşanma davalarının ayrı ayrı devamında hukuki bir engel bulunmaz. Türkiye’de görülen boşanma davası sonuçlanıp, karar kesinleştiğinde, Türk mahkemelerince verilen boşanma kararı geçerli olur.

Yabancı ülkede süren boşanma davasının daha önce sonuçlanması durumu, aşağıda açıklanmıştır.

Türkiye’de Boşanma Davası Sürerken Yurtdışında Boşanma

Eşler arasında Türkiye’de ve yurtdışında süren ayrı boşanma davaları mevcutken; yabancı mahkemenin, Türkiye’deki dava sonuçlanmadan boşanma kararı vermesi halinde ne olur?

Yabancı ülkede süren boşanma davasından sonuç alınması, tek başına, Türkiye’de süren boşanma davasını etkilemez. Ancak verilen yabancı ülke boşanma kararının, Türkiye’deki dava sonuçlanmadan tanınması, tenfizi veya nüfus kaydına işlenmesi halinde, Türkiye’de süren boşanma davası konusuz kalacağından, reddedilir.

Yabancı Mahkeme Boşanma Kararı Mevcutken, Türkiye’de İkinci Boşanma Davasının Açılması

Yabancı ülkede verilmiş bir boşanma kararı, MÖHUK hükümlerine göre tanınmadığı sürece, Türkiye’de geçerli olmaz. Ancak tenfiz edilmiş bir boşanma kararının varlığı, Türkiye’de yeni dava açılması önünde engel teşkil eder. Çünkü yabancı ülke mahkeme kararı tenfiz edilmekle, Türk mahkemelerince verilmiş gibi, kesin hüküm niteliği kazanır.

Eşler arasında önceki tarihte yurtdışında verilmiş bir boşanma kararının olması (karar tanınıp tenfiz edilmedikçe), Türkiye’de yeniden boşanma davası açılmasına engel teşkil etmez. Ancak, Türkiye’de açılan boşanma davasında henüz karar verilmeden, yurtdışı boşanma kararının tanınması, tenfizi veya nüfus kaydına tescili halinde yine Türkiye’deki boşanma davası konusuz kalarak reddedilir.

Tanıma Tenfiz Davasının, Boşanma Davasında Bekletici Mesele Yapılması

Türkiye’de boşanma davası sürerken, yurtdışında verilmiş boşanma kararının tanıma ve tenfizi için açılan davanın, bekletici mesele yapılması gerekir.

Davalı erkek vekili, yargılama sırasında, davalı erkek ile davacı kadının Avustralya Federal Aile Mahkemesince boşanmalarına karar verildiğini ve kararın kesinleştiğini bildirmiş, temyiz dilekçesinde de bu kararın tanınması için dava açtıklarını Kayseri 8.Aile Mahkemesi’nin 2023/160 Esas sayılı dosya ile yargılamanın devam ettiğini belirtmiştir. Yabancı mahkemece verilen boşanma kararının tanınması halinde, bu ilamın kesin hüküm etkisi, yabancı mahkeme kararının kesinleştiği andan itibaren hüküm ve sonuç doğuracak, dolayısıyla taraflar yabancı mahkeme kararının kesinleştiği tarihte boşanmış olacaklardır. Öyleyse, tarafların boşanmalarına ilişkin hüküm verilebilmesi, tanıma davasının sonucuna bağlıdır. Yabancı mahkemece verilen boşanma kararının tanınması eldeki davanın sonucunu etkileyecek niteliktedir. Bu bakımdan tanımaya ilişkin davanın bu dava bakımından bekletici sorun (6100 Sayılı Kanun madde 165/1) yapılarak sonucuna kadar yargılamanın bekletilmesi ve hasıl olacak neticesine göre karar verilmek üzere hükmün bozulması gerekmiştir.

(Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2023/5203 E, 2024/2972 K, 29.04.2024 T)

Yani bu durumda, tanıma tenfiz davasının sonucunun beklenmesi lazımdır. Tanım ve tenfiz kararı verilmesi halinde, Türkiye’deki boşanma davası reddedilir. Yabancı mahkeme kararı, kanunda sayılan şartlara sahip değilse, tanıma tenfiz davasının reddi mümkündür. Bu durumda, Türkiye’de açılmış olan boşanma davasına devam edilir ve boşanma konusunda verilen karar geçerli olur.

Mersin aile hukuku ve boşanma avukatlığı alanında hizmet veren hukuk ofisimize, uluslararası boşanma ve velayet davaları, tanıma tenfiz işlemleri, tazminat ve nafaka istemli çekişmeli ve anlaşmalı boşanma davaları, mal paylaşımı davaları konusunda hukuki destek için ulaşabilirsiniz. Avukatlık büromuzun tüm faaliyet alanlarına buradan ulaşabilirsiniz: Mersin Arslanbuğa Avukatlık Bürosu