Arabuluculuk Hakkında Sorular

Arabulucu Kimdir?

Ülkemizde arabulucular, hukuk fakültesini bitirmiş ve mesleğinde en az beş yıl kıdeme sahip olan kişiler arasından, arabuluculuk eğitimini tamamlayıp, Adalet Bakanlığı’nın yazılı ve sözlü sınavından başarı ile geçmiş kişilerdir. Bu kişiler Adalet Bakanlığı bünyesindeki Arabuluculuk Daire Başkanlığı siciline kayıt olarak faaliyet yürütürler.

Avukatlık ve Arabuluculuk Arasında Bir ilişki Var mıdır?

Avukatlık ve arabuluculuk, birbirine karıştırılmaması gereken iki ayrı meslektir.  Avukat, hukuk uyuşmazlığının taraflarından birisini temsil edip, onun haklarını savunurken; arabulucu tarafsız ve bağımsız olup, uyuşmazlık taraflarına eşit mesafede durmak zorunludur. HUAK (Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu) hükümlerine göre ancak hukuk fakültesinden mezun olanlar arabulucu olabilir. Ancak arabulucu olmak için avukat olmak şart değildir. Dolayısı ile avukat olmayan bir hukukçu da arabuluculuk yapabilir.

Uyuşmazlıkta Avukat ve Arabulucu Aynı Kişi Olabilir Mi?

Uyuşmazlıkta arabulucu olarak görev almış olan kişi, aynı uyuşmazlıkta taraflardan birisinin avukatlığını üstlenemez. Bu, arabulucunun tarafsızlığını garanti altına almak için konulmuş bir kuraldır.

Daha önce başka bir uyuşmazlıkta, taraflardan birisini temsil etmiş olan avukatın, başka bir uyuşmazlıkta arabuluculuk yapması, tarafların kabulüne bağlıdır. Yani uyuşmazlığın tarafları, bu durumu bilip, kişinin arabuluculuk görevi yapması konusunda açıkça anlaşmış olması gerekir.

Arabuluculuk Süreci Sonundaki Anlaşmanın Hükmü Nedir?

HUAK hükümlerine göre, arabulucu ile birlikte imza altına alınan anlaşmalar mahkeme hükmü niteliğindedir. Bu anlaşmalar, görevli mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alınarak, icraya konabilir ve resmi dairelerde işlem gücüne sahip olur. Arabuluculuk süreci anlaşma ile sonuçlanmışsa; anlaşmanın tarafları, üzerine anlaşılan konularda bir daha dava açamaz. Bu konuda açılacak davalar, dava şartı yokluğundan reddedilir.

İcra Edilebilirlik Şerhi Nedir? Nereden Alınır?

İcra edilebilirlik şerhi, arabuluculuk anlaşma belgesinin, icra edilebilmesi için mahkemeden alınması gereken bir onaydır. Bu şerh, taraflardan birisinin başvurusu üzerine, sulh hukuk hakimliği tarafından verilir. Şerhin verilmesinde yetki, arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesindedir. Anlaşmanın konusu bir taşınmaz oluşturuyorsa, yetkili mahkeme taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesidir. Birden çok taşınmazın konu olduğu anlaşmalar için, taşınmazlardan birisinin bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi alınabilir.

Sulh mahkemesi icra edilebilirlik şerhi talebi ile gelen işlemler hakkında dosya üzerinden sadece usuli bir inceleme yaparak karar verir. Duruşma açıp, yargılama faaliyetine girişemez. Mahkemenin sadece aile hukuku uyuşmazlıklarında duruşma yapma yetkisi vardır.

Arabuluculuk Süreci Anlaşma İle Sonuçlanmazsa Ne Olur?

Arabuluculuk süreci, temelde ihtiyari bir süreçtir. 7036 sy İş Mahkemeleri Kanunu, Türk Ticaret Kanunu, Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun kapsamındaki uyuşmazlıklar ile paylaşım, kat mülkiyeti ve kira hukukuna ilişkin uyuşmazlıklarda, dava açmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur. Bunlar dışında kalan uyuşmazlıklarda arabulucuya başvuru tamamen tarafların serbest iradesine kalmıştır.

İster dava şartı, ister ihtiyari arabuluculuk olsun; süreç başladıktan sonra, taraflardan her biri istediği zaman görüşmelerden çekilebilir. Arabulucu tarafları anlaşmaya zorlayamaz. Tarafların birlikte onaylayıp kabul etmediği hiçbir borcu, taraflara yükleyemez. Arabulucu, taraflar arasında dostane çözüm yolunda iletişimi kolaylaştırmak için çalışma yürütür. Tarafların anlaşmaya yaklaşmış olması halinde, son aşamada ancak tavsiye niteliğinde çözüm önerisinde bulunabilir. Taraflar bu çözüm önerisini kabul edip etmemekte yine serbesttir.

Arabulucuya Başvuru, Dava Açma Hakkını Kaybettirir Mi?

Arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamazsa, taraflar uyuşmazlık konusunda dava açabilirler. Arabulucuya başvuru veya görüşmelere katılmak, dava açma hakkını ortadan kaldırmaz. Arabulucuya başvuru, dava zamanaşımını da keser. Bu nedenle zamanaşımı bakımından da bir hak kaybına yol açmaz.

Arabuluculuk Ücreti Nedir?

Arabuluculuk süreci, dava yolundan çok daha ekonomik bir yoldur. Dava açarken mahkemeye ödenmesi gereken harç ve masraflar, arabuluculuk sürecinde ödenmez. Ancak ihtiyari başvurularda, görüşmelere davet, toplantı yer ve imkan temini gibi işler için yapılması gereken giderler ile arabulucunun emeğine karşılık talep ettiği ücret, sürecin başında başvurucu tarafından ödenir. Süreç sonunda, anlaşma sağlanması halinde, arabuluculuk ücretinden kimin sorumlu olacağı, taraflarca serbestçe belirlenir. Ücret taraflarca eşit karşılanabileceği gibi, bu konuda anlaşılması durumunda taraflardan birisine de yüklenebilir.

Anlaşma olmaması durumunda ise arabulucunun süreç başında bildirmiş olduğu arabuluculuk ücreti başvurucu tarafından ödenir.

Arabuluculuk ücret ve masrafı, yargılama yolunda yapılacak masraftan çok daha az olacaktır.

Zorunlu Arabuluculuk Ücretini Kim Öder?

Dava şartı zorunlu arabuluculuk sürecinde, anlaşma sağlanamazsa, iki saatlik görüşme ücreti hazine tarafından arabulucuya ödenir. Daha sonra uyuşmazlık konusunda dava açılması halinde bu ücret davada haksız çıkan taraftan “yargılama masrafı” olarak tahsil edilir.

Taraflar, hazine tarafından ödemesi yapılan iki saatlik sürenin dolmasına rağmen, arabuluculuk görüşmelerine devam etmek isterse, süreç ihtiyari olarak devam edebilir. Bu durumda arabuluculuk ücretini taraflardan birisi veya taraflar eşit olarak ödeyebilir.

Zorunlu arabuluculuk süreci sonunda anlaşma olması halinde ise arabuluculuk ücreti Adalet Bakanlığı’nın yayınladığı asgari ücret tarifesine göre kural olarak taraflarca eşit ödenir. Ancak taraflar, ücretin başka şekilde, örneğin taraflardan birisince ödenmesi konusunda anlaşabilirler.

Arabuluculuk Görüşmelerine Kimler Katılabilir?

Arabuluculuk görüşmelerine uyuşmazlığın tarafları ile kanuni temsilcileri katılabilir. İş hukuku uyuşmazlıklarında, işverenin yetkilendireceği bir çalışanın da, işveren adına toplantılara katılması mümkündür. Tarafların anlaşması halinde, uyuşmazlığın çözümüne katkıda bulunabilecek, teknik bilirkişi niteliğinde üçüncü kişiler de toplantılara katılabilir. Arabuluculuk görüşmelerinin gizlilik içerisinde yürütülmesi kanuni zorunluluk olduğundan, sayılan bu kişiler dışında, başkalarının toplantılara katılması mümkün değildir.

Arabuluculuk Görüşmelerinde Gizlilik Esası

Arabuluculuk görüşmelerinde gizlilik esası vardır. Görüşmelere sadece kanunun izin verdiği kişiler katılabilir ve arabulucunun kendisi de dahil olmak üzere bu kişilerin, gizliliğe aykırı davranmaları suç teşkil eder. Arabuluculuk görüşmelerinde ortaya konan belge ve konuşmalar, tarafların ortak talebi olmadan tutanağa da geçirilemez.

Toplantılarda yapılan teklif, kabul, ikrar ve itirafların; süreç sonunda yapılacak anlaşma tutanağında yer alıp taraflarca imzalanmadığı sürece bir bağlayıcılığı bulunmaz. Bunlar ve görüşmelerde ortaya çıkan yazılı belgeler, anlaşma olmadığı sürece mahkemede kullanılamaz.

Mersin‘de bulunan avukatlık ve arabuluculuk büromuzda, ticaret hukuku, iş hukuku, sigorta hukuku, aile hukuku, fikri mülkiyet hukuku, miras hukuku, sağlık hukuku, gayrimenkul hukuku, kira hukuku ve tazminat uyuşmazlıklarında, yüz yüze ve online arabuluculuk hizmeti verilmektedir.